Споредувањето на браќата и сестрите често создава тивок притисок и ги нарушува нивните односи. Во секој дом во кој растат две или повеќе деца, секојдневието носи многу радости, но и предизвици. Родителите често балансираат меѓу домашните задачи, воннаставните активности, оценките и емоциите што го придружуваат училишниот живот.

Во желбата да поттикнат едно дете на подобра работа, возрасните понекогаш несвесно го користат примерот на другото. Речениците што звучат сосема безопасно, како прашањето зошто некој не може да учи како неговиот постар брат или да има уредна тетратка како помладата сестра, можат да остават длабока трага. Споредувањето меѓу децата ретко го носи посакуваниот резултат, а речиси секогаш создава чувство на несигурност и ривалство.

Како споредувањето влијае врз самодовербата и мотивацијата?

Кога детето постојано слуша пофалби упатени кон братот или сестрата, додека неговите лични борби се ставаат во втор план, мотивацијата за напредок честопати целосно исчезнува. Наместо да почувствува желба да ги подобри оценките или да ги промени работните навики, детето може да заклучи дека никогаш нема да биде доволно добро.

Психолошкиот механизам што тогаш се активира води кон повлекување или, пак, кон отворен отпор и бунт кон училиштето и семејството.

• Ривалство наместо поддршка: Учениците што постојано се наоѓаат во сенка на поуспешниот брат или сестра често развиваат тивко непријателство кон оној со кого ги споредуваат. Така, природната поврзаност и поддршка меѓу децата се заменуваат со постојана компетитивност.
• Притисок за совршенство: Детето што е постојано фалено, исто така, чувствува огромен товар бидејќи верува дека љубовта и прифаќањето зависат исклучиво од совршените резултати, што создава страв од каква било грешка.

Реченици што треба да ги избегнувате во секојдневниот говор

Родителите најчесто ги изговараат овие зборови во моменти на замор или немоќ, со желба да разбудат работна навика, а не да повредат. Сепак, начинот на кој децата ги слушаат нашите пораки честопати многу се разликува од нашите вистински намери:

• „Погледни како брат ти седи и веднаш ги решава сите задачи, а тебе морам да те молам со часови.“
• „Сестра ти на твои години веќе ги читаше сите лектири без никој да ја потсетува.“
• „Зошто едноставно не можеш да бидеш мирен и внимателен на часот како што беше таа?“
• „Од тебе очекувавме барем исто толку добри резултати бидејќи имате исти услови за работа.“

Ваквите реченици не му објаснуваат на детето како да го реши проблемот со концентрацијата или да го совлада материјалот. Тие само нагласуваат дека некој друг е поуспешен, посакан или повеќе ценет поради своите постигнувања.

Како да го пренасочите разговорот и да поставите индивидуални цели?

Секое дете е единствена личност со сопствен темпо на учење, интереси и таленти. Едно дете може да блеска во математика и природни науки, додека друго покажува исклучителна емпатија, ликовен талент или спретност во спортот. Задачата на родителите и наставниците е да му помогнат на секој ученик да ја пронајде сопствената патека, а не да ги тераат да трчаат во иста трка.

1. Насочете го вниманието кон личниот напредок

Наместо споредување со братот, сестрата или соучениците од одделението, единствено мерило за напредок треба да биде самото дете во однос на своите претходни резултати. Ако ученикот имал тешкотии со собирање дропки, а денес успева самостојно да реши неколку задачи, тоа е огромен успех што заслужува признание. Пофалете ги трудот, вложено време и истрајноста бидејќи така се гради трајна самодоверба.

2. Јасно раздвојте ги потребите и стиловите на учење

Некои деца бараат целосна тишина за работа и можат со часови самостојно да учат во својата соба. Други деца учат преку разговор, цртање скици, повторување наглас или со чести кратки паузи. Препознавањето на овие разлики ја олеснува организацијата на учењето во домот.

Заедничката улога на родителите и наставниците

Наставниците имаат клучна улога во овој процес. Често се случува низ училиштето да минуваат генерации од исто семејство, па просветните работници несвесно го пречекуваат помладото дете со очекувања за резултатите што ги поставило постарото. Важно е отворено да разговарате со наставниците и да ги потсетите дека секое дете започнува од нула, со сопствен карактер и можности.

Кога децата ќе се почувствуваат видени и прифатени поради тоа што се, семејниот дом станува сигурна зона во која успехот на секој член е причина за заедничка радост, а не за љубомора и чувство на помала вредност.

Извор