Сигурно многупати сте слушнале (или самите сте доживеале) како некој брза и работи деноноќно за да заврши сè пред годишниот одмор, само за да биде „соборен“ од настинка или главоболка во моментот кога ќе престане со работа. Оваа појава не е својствена само за зимските месеци – летните одмори, патувањата на плажа или кратките викенд-патувања исто така можат да бидат нарушени од ненадеен пад на имунитетот.

За овој феномен постои дури и неофицијално има „болест на одморот“. Терминот го установил холандскиот психолог Ад Вингерхутс, кој признава дека оваа дијагноза сè уште не е официјално прифатена во медицинската литература, но е исклучително препознатлива кај луѓето.

Колку е реална оваа појава и што вели науката за неа?

Колку често навистина се разболуваме на одмор?

Обидувајќи се да ја преточи оваа појава во бројки, Вингерхутс анкетирал повеќе од 1.800 луѓе за тоа дали сметаат дека страдаат од „болест на одморот“. Само нешто над три проценти од испитаниците одговориле потврдно.

Ова покажува дека појавата е всушност прилично ретка. Причината поради која мислиме дека се случува постојано е од психолошка природа: многу полесно го паметиме оној еден одмор што ни бил расипан од настинка отколку сите оние патувања кога сме се чувствувале сосема добро.

Главните теории: Зошто телото „попушта“ кога ќе се опуштиме?

Постојат неколку научни претпоставки кои се обидуваат да го објаснат овој феномен:

1. Хормонален дисбаланс (премин од стрес во мир)

Кога сме под голем притисок да ги исполниме роковите пред одморот, нашето тело лачи адреналин и кортизол кои ни помагаат да се справиме со стресот. Адреналинот привремено го засилува имунолошкиот систем за да не се разболиме додека работиме. Сепак, кортизолот истовремено го слабее имунитетот. Кога нагло ќе престанеме со работа и ќе се опуштиме, нивото на овие хормони нагло паѓа, оставајќи го нашето тело ранливо на инфекции кои претходно биле блокирани.

2. Симптомите ги забележуваме дури кога ќе здивнеме

Можно е да сме биле болни уште пред да почне одморот, но нашиот мозок бил премногу зафатен за да ги регистрира симптомите. Психологот Џејмс Пенебејкер докажал дека луѓето ги доживуваат симптомите како многу посериозни кога околу нив се случуваат помалку нешта. Тој го илустрирал ова преку експеримент каде што студенти гледале филм: за време на здодевните сцени, студентите кашлале многу почесто и повеќе забележувале болка во грлото отколку за време на возбудливите делови. Истото се случува и на одмор – кога немате работни обврски, одеднаш почнувате да ги чувствувате уморот и гребењето во грлото кои претходно сте ги игнорирале.

3. Настинка од затворен простор (самото патување нè разболува)

Можеби причината не е претходниот стрес, туку начинот на кој патуваме. Патувањето со авион, автобус или воз нè става во непосредна близина на многу туѓи микроорганизми. Едно истражување покажало дека дури 20 проценти од патниците развиле симптоми на настинка во рок од една седмица по летот со авион. Главниот виновник за ова не е кружењето на воздухот, туку ниската влажност во кабините. Сувиот воздух ја згуснува слузта во носот, па фините влакненца веќе не можат ефикасно да ги заробат и да ги спроведат вирусите во стомакот за таму да бидат уништени.

Има и добри вести!

Вингерхутс напоменува дека не постои само едно точно објаснување – најверојатно се работи за комбинација од сите овие фактори.

Сепак, добрата вест е што оваа појава е ретка. Уште подобра вест е тоа што, како што старееме, нашиот имунолошки систем развива повеќе антитела, па со текот на годините сè поретко се разболуваме – без разлика дали сме на работа или на заслужен одмор. Еве, конечно, една убава причина да му се радуваме на стареењето!

Извор