Како родители, честопати мислиме дека децата ги гледаат цртаните филмови, видеоигрите и онлајн видеата на ист начин како нас. Но, детскиот мозок работи сосема поинаку. Начинот на кој тие ги процесираат светлината, звукот и приказните зависи од нивната возраст, па затоа е важно да ги водиме низ дигиталниот свет.

Бебиња и мали деца (до 2 години): свет на звуци и движење

За најмалите деца, екраните се само шарено движење и звук, без вистинско разбирање на приказната.

• Напор за мозокот: Гледањето во екран бара огромен труд од бебето. Тоа може брзо да се умори, а ако е премногу мало за да ја сврти главата, може да се вознемири.
• Илузија и реалност: Децата помлади од 18 месеци не ја разликуваат сликата на екранот од реалниот свет. Дури околу две и пол години почнуваат да сфаќаат како да го применат во реалноста она што го виделе на видео.
• Имитација: Малите деца можат да копираат гестови (како плескање со рачињата), но тоа секогаш го прават подобро кога родителот е покрај нив и го прави истото.
• Совет: Меѓународните препораки се да се избегнуваат екраните пред втората година, освен за кратки видеоразговори со бабите, дедовците и пријателите.

Предучилишна возраст (3-5 години): магија и страв

Децата на оваа возраст уживаат во анимациите, но сè уште лесно ги мешаат фантазијата и реалноста, особено кога ефектите се со висок квалитет.

• Фокус на визуелното: Децата на предучилишна возраст ги следат сликите, но често не го разбираат говорниот дел од приказната. Сакаат емисии каде што водителот им се обраќа директно.
• Страшни слики што остануваат: Сликите на чудовишта или непријатни лица можат долго да останат во детските мисли, без оглед на тоа дали приказната има среќен крај. Особено ги плаши кога добар лик пред нивни очи ќе се трансформира во лош.
• Копирање опасни нешта: Децата можат да копираат опасни или насилни движења од игрите и видеата. Тие не разбираат дека ликовите на екранот брзо закрепнуваат од повреди, додека во вистинскиот живот не е така.

Училишна возраст (над 6 години): приказни и модели за имитација

Учениците веќе можат да следат едноставни приказни и да разберат како се поврзани настаните. Сепак, тие имаат тенденција да го прифатат она што го гледаат здраво за готово, без да го преиспитаат.

• Влијанието на вестите: Иако помалку се плашат од измислени чудовишта, тие знаат дека вестите на телевизија се вистински. Извештаите за несреќи, пожари или насилство можат силно да ги вознемират.
• Погрешни пораки за насилството: Многу филмови и игри праќаат порака дека е во ред херојот да користи насилство за добра цел. Децата можат погрешно да го разберат ова и да помислат дека насилството е добар начин за решавање на конфликти со другарчињата.
• Социјални мрежи и изглед: Онлајн ѕвездите и музичките видеа често наметнуваат претерани стереотипи за убавина, мажественост или женственост. Ова може да влијае врз самодовербата на детето и врз начинот на кој го доживува своето тело во развој.

Како да ги избереме најдобрите содржини?

Екраните не се непријатели ако ги користиме паметно. Квалитетните апликации, емисии и игри можат да го поттикнат детскиот развој:

1. За помалите: Избирајте содржини кои поттикнуваат реални игри по исклучувањето на екранот (на пр., играње „зоолошка градина“ или „продавница“).
2. За поголемите: Насочете ги кон креативни дигитални алатки кои ги поттикнуваат да создаваат сопствени анимации, да цртаат или да истражуваат.

Најсилниот штит за децата е нашето присуство. Гледајте ги видеата заедно со нив, разговарајте за ликовите и помогнете им да разберат што е реалност, а што е само магија на екранот.

Извор