Детскиот психолог и експерт за анксиозност Кетрин Хехт отвора едно клучно прашање: Дали во желбата да ги заштитиме децата несвесно го кочиме нивниот развој?

Низ својата клиничка практика со анксиозни деца таа воочува два различни пристапи во воспитувањето: едниот е насочен кон комфор, а другиот кон изградба на внатрешна сигурност.

Родителство насочено кон комфор – природен, но ограничувачки модел

„Најприродната работа за еден родител е да се обиде да ја отстрани непријатноста на своето дете“, вели Хехт. Во практика тоа изгледа вака:

• Избегнување ситуации кои предизвикуваат страв кај детето.
• Приспособување на секојдневието на детските бурни реакции.
• Брзо смирување на детето и преземање на контролата во свои раце.

Иако овој пристап извира од чиста љубов, на долг рок прави штета. Кога заштитата е доминантна стратегија, детето не учи како да се соочи со проблемите. Наместо тоа, ја прифаќа пораката: „Тешките искуства се опасни и мора по секоја цена да се избегнат“.

Зошто комфорот не носи сигурност?

1. Притисок врз родителот: Родителот презема одговорност за нешто што не може да го контролира – внатрешните емоции на детето.
2. Погрешна лекција: Детето учи дека тешките чувства се проблем, а не нормален дел од животот.
3. Неодржливост: Непријатностите, грешките и неизвесноста се неизбежни. Ако животот не гарантира комфор, не може да го гарантира ниту родителот.

Свртете го правецот – од избегнување анксиозност до соочување со предизвиците

Наместо да го штитиме детето од анксиозност, целта треба да биде градење внатрешна сигурност.

„Целта не е детето да престане да чувствува страв, туку да поверува дека може да се справи со него“ – Кетрин Хехт.

Хехт го користи терминот „handleability“ – способност на детето да се доживее себеси како личност која може да издржи и да преброди предизвик. Тука е разликата помеѓу двата типа на сигурност:

• Надворешна сигурност: зависи од моменталните околности.
• Внатрешна сигурност: се гради преку лично искуство.

Врската помеѓу непријатноста и самодовербата Хехт ја прикажува преку едноставна формула:

Анксиозност + Постепено соочување = Развој на самодоверба

Детето развива вистинска самодоверба дури откако ќе помине низ непријатност и ќе сфати дека таа не го уништила. Без тоа искуство, самодовербата е само апстрактен поим.

Новата улога на родителот – поддршка, а не интервенција

Во овој модел улогата на родителот драматично се менува. Тој веќе не ги трга пречките од патот, туку:

• Ја препознава и ја прифаќа детската непријатност.
• Останува присутен и смирен.
• Не презема контрола над ситуацијата насила.
• Испраќа стабилна порака на сигурност.

„Нашата задача не е да го тргнеме детето од тешката ситуација, туку да бидеме негов стабилен потпирач додека минува низ неа“, објаснува Хехт.

Зошто е потребна храброст?

Овој пристап е исклучително тежок за родителите бидејќи бара емоционален напор. Тешко е:

• Да го гледате сопственото дете во непријатна ситуација.
• Да го совладате нагонот веднаш да го решите проблемот.
• Да му верувате на детето во моментите кога тоа не верува во себеси.

Затоа ова се нарекува „храбро родителство“ бидејќи бара огромна внатрешна стабилност на родителот. Преку т.н. социјално референцирање, децата ги следат реакциите на возрасните за да проценат дали се безбедни. Смирениот родител не ја брише непријатноста, туку му помага на детето полесно да ја обработи.

Што е вистинска помош?

Да му се помогне на детето не значи да се исчисти неговиот пат од сите пречки, туку да се поддржи во градењето карактер низ тие пречки. Тоа не значи свесно изложување на детето на трауми или игнорирање на неговите емоции, туку внимателно водено искуство во кое тоа има и предизвик и поддршка.

Клучната родителска порака веќе не треба да биде: „Ништо лошо нема да се случи“, туку: „Дури и да биде тешко – ти можеш да се справиш со тоа“.

Извор