Последниве години сè почесто се води дебата за тоа каква улога имаат мобилните телефони во развојот на децата. Главното прашање е дали нивната употреба му помага на ученикот или, сепак, претставува пречка во учењето. Поради тоа, сè повеќе земји и училишта, од Австралија и Кина, па сè до Франција, воведуваат строги ограничувања за користење на телефоните за време на наставата. Според глобалните извештаи за образование, процентот на земји со вакви мерки за кратко време порасна од 23 % на 40 %.

Сепак, најновите истражувања покажуваат дека ситуацијата е покомплексна: проблемот не е само во тоа дали детето користи телефон за време на часот, туку какво влијание има самото поседување паметен телефон врз неговиот развој.

Истражување што го менува погледот врз училишните забрани

Во едно неодамнешно истражување учествувале над 100 ученици од основно училиште (од трето до шесто одделение). Нивната задача била да прочитаат неколку кратки текстови и да одговорат на прашања со кои се проверувало колку го разбрале содржинскиот контекст.

Учениците биле поделени во три групи:

1. Деца со телефон во нивна непосредна близина.
2. Деца со телефон кој не им бил во видното поле.
3. Деца кои воопшто немале телефон со себе.

Резултатите биле изненадувачки: самото присуство на телефонот за време на тестот не направило значајна разлика во постигнатиот резултат. Меѓутоа, истражувачите забележале статистички значајна поврзаност помеѓу поседувањето мобилен телефон и послабите резултати во разбирањето на прочитаното.

Тоа значи дека потенцијалниот проблем не е само моменталното голтање на вниманието преку звуци и известувања, туку секојдневните навики што се развиваат преку постојаната употреба на екраните и начинот на кој тие долгорочно ја менуваат способноста за обработка на информации.

Зошто мобилниот телефон влијае врз разбирањето на прочитаното?

Разбирањето на прочитаниот текст е една од најсложените когнитивни вештини. Не е доволно само механички да се препознаат зборовите, мозокот мора да го одржи фокусот, да ги поврзе идеите, да извлече заклучоци и да ги интегрира сите информации во една целина.

Прекумерната употреба на телефон го попречува овој процес на три начини:

1. Помалку време за задлабочено читање: Времето поминато на кратки видеа и социјални мрежи е време одземено од книгите. Со читањето се збогатува вокабуларот и се вежба мисловниот капацитет.
2. Навикнување на брзи и кратки содржини: Дигиталните апликации го тренираат мозокот за постојана, брза стимулација. Кога детето ќе се навикне на брзи содржини, неколку страници текст без слики и звуци му стануваат здодевни и заморни, а обработката на информациите станува површна.
3. Постојано прекинување на вниманието: Секогаш кога на детето ќе му стане досадно, тоа посегнува по телефонот. Овој образец го оневозможува одржувањето на концентрацијата, која е неопходна за следење и помнење на сложени пишани текстови.

Важна забелешка: Телефонот не е единствениот фактор. Истражувањата покажуваат поврзаност, а не директна единствена причина. Семејното опкружување, навиките во домот и родителскиот надзор играат еднакво голема улога.

5 чекори што родителите можат да ги преземат:

• Одложете го купувањето на првиот паметен телефон: Доколку нема реална потреба, одложете го моментот кога детето ќе добие сопствен телефон. Со тоа му давате повеќе време да развие здрави навики за фокус и читање.
• Воведете секојдневно читање од 15 до 20 минути: Не е потребно читање со часови. Доволно е кратко време секој ден посветено на книга или приказна што му е интересна на детето.
• Дефинирајте зони и време без екрани: Поставете правило дека телефоните не се користат за време на ручек, заеднички активности или пред спиење.
• Не нудете го телефонот како лек за здодевност: Кога на детето му е досадно, оставете имагинацијата да го води кон цртање, игра или сопствена креативна идеја. Досадата е одлична за развој на мозокот.
• Бидете личен пример: Децата ги усвојуваат навиките што ги гледаат кај родителите. Ако вие одвојувате време за книга и го оставате телефонот настрана, детето ќе го следи истиот пример.

Извор