Нов поглед кон дефицитот на внимание: Што ако расеаноста и импулсивноста се емоционален штит?
Поголемиот дел од луѓето и понатаму веруваат дека АДХД (нарушување на дефицит на внимание и хиперактивност) е чисто генетска состојба, нешто со што детето едноставно се раѓа и мора да живее. Но, што ако генетиката е само еден мал дел од целата приказна?
Во едно од своите гостувања на светски познатите поткасти, реномираниот лекар и експерт за трауми д-р Габор Мате понуди фасцинантно и револуционерно објаснување. Според него, АДХД всушност може да биде несвесен механизам за справување со стресот, обликуван од најраните животни искуства на детето.
Кога мозокот избира да се „исклучи“
Д-р Мате објаснува дека детскиот мозок е исклучително чувствителен на емоционалната клима во домот. Кога едно мало дете е континуирано изложено на хроничен стрес, семејна тензија или недостиг на подлабока емоционална поврзаност, неговиот незрел нервен систем се соочува со преоптоварување.
Бидејќи бебето или малото дете физички не може да се бори со проблемите, ниту пак може да избега од нив (нема опција за „борба или бегство“), неговиот мозок ја развива единствената можна алтернатива за да се заштити: учи да се „исклучи“. Мозокот едноставно се дистанцира од болната или напнатата реалност за да го преживее притисокот.
Со текот на времето, кога овие ситуации се повторуваат, ваквиот начин на функционирање се вградува и буквално се поврзува на нервниот систем. Она што подоцна во животот се манифестира како симптом, всушност, е остаток од тој одбранбен штит:
- Тешкотии со фокусот (мозокот кој научил да бега од реалноста кога е тешко);
- Импулсивност (неможност да се регулираат внатрешните емоционални бури);
- Хиперактивност (физички манифестиран немир на акумулираниот стрес).
Од „нарушување“ до комплексен одговор
Оваа перспектива суштински го менува начинот на кој гледаме на АДХД. Наместо состојбата да се дефинира чисто како дијагноза, таа се набљудува како нешто многу покомплексно, како адаптивен одговор на средината, детскиот стрес и начинот на кој се развивал мозокот под влијание на околината.
Науката одамна потврдува дека гените ни даваат одредена предиспозиција, но средината е таа што одлучува дали тие гени ќе се активираат. Оваа теорија уште еднаш ја подвлекува огромната важност на емоционалната атмосфера што ја креираат родителите: кога во домот има сигурност, присутност и смиреност, мозокот на детето нема потреба да гради штитови од расеаност за да се спаси од стресот.
