Инклузијата во образованието е замислена како пат кон поправедно и потолерантно општество, но практиката покажува дека брзото воведување на овој систем, без сериозни подготовки, доведе до низа проблеми. Просветните работници често се чувствуваат немоќни пред екстремните однесувања, додека децата со попреченост не ја добиваат секогаш потребната стручна поддршка.

Проблемот на „брзата“ инклузија

Поранешната деканка на Факултетот за специјална едукација и рехабилитација во Србија, д-р Јасмина Ковачевиќ, посочува дека за инклузивното образование се потребни три клучни столба кои кај нас често недостигаат:

1. Соодветни технички услови (пристапност и дидактички средства).
2. Кадровски потенцијал (постојано присуство на дефектолози во редовните училишта).
3. Реална процена на можностите (вклучување на детето според неговите капацитети, а не само според желбата на родителот).

Моделот на професор Бојанин – училиште по мерка на детето

Професорот Светомир Бојанин од Србија предлагаше поинаков пристап, кој веќе успешно се применува во некои европски земји. Наместо целосно спојување во сите предмети, тој предлагаше комбиниран модел:

• Заеднички активности: Децата со попреченост да бидат заедно со своите врсници за предмети како ликовно, музичко, физичко образование, на изложби и екскурзии. Ова е клучно за нивната социјализација и прифаќање од околината.
• Специјализирана настава: За другите предмети (математика, мајчин јазик, биологија), наставата да се изведува во посебни одделенија со дефектолог. На овој начин се избегнува фрустрацијата кај детето кога не може да го следи темпото на врсниците и се спречува исмевањето од околината при евентуални грешки.

Улогата на дефектологот во редовното училиште

Бојанин често нагласува дека дефектологот е неопходен во секое училиште. Додека психологот дијагностицира, а учителот подучува, дефектологот е оној што најдобро го разбира и знае како да му пристапи на детето. Тој е мостот помеѓу медицинскиот проблем и педагошкиот предизвик.

Предизвиците во училницата – безбедност и ефикасност

Просветните работници со право предупредуваат дека инклузијата ја губи својата смисла кога:

• Детето со попреченост покажува агресија која ја загрозува безбедноста на наставникот и на другите ученици.
• Наставниот процес постојано се прекинува, со што се оштетени другите ученици (вклучувајќи ги просечните и надарените).
• Наставникот, кој не е школуван како дефектолог, е принуден да менаџира кризи наместо да предава.

Прифаќањето на хендикепот како чин на љубов

Една од најсилните пораки на професор Бојанин е упатена до родителите. Тој смета дека прифаќањето на реалните можности на детето е похумано отколку инсистирањето на редовно образование по секоја цена. „Училиштето мора да биде според кројот на детето“, вели тој. Да му се даде на детето повеќе отколку што може да разбере е контрапродуктивно и болно.

Инклузијата не смее да биде само формалност на хартија. За да биде успешна, мора да се свртиме кон детето како единка, да обезбедиме стручен кадар во секое училиште и да создадеме систем каде што секое дете ќе напредува според своите можности, во безбедна и поддржувачка средина.

Извор