Не постои родител кој денес не се чувствува виновно или загрижено поради некоја карактеристика на своето дете. Зошто е тоа така?

Во минатото родителите имале и по десет деца. Гледајќи го развојот на толкаво потомство, тие научиле колку е ограничено влијанието што го имаме врз децата. Децата се раѓаат со „личност“ и секој обид да ги обликуваме по наша замисла, како да се од пластелин, на крајот завршува со неуспех. Тие знаеле и дека личноста со која се раѓаат има многу заедничко со нив самите и дека децата наследуваат многу наши особини, особено оние што нѐ нервираат најмногу.

Денес родителите немаат толку искуство, а народната мудрост е заборавена. „Голтаме“ книги за родителство и „интравенски“ сме поврзани на совети од интернет. Со толку информации и теории, како да не поверуваме дека децата навистина можат да се обликуваат како пластелин? Како да е сè можно ако само доволно научиме и го примениме на нашите деца.

Од една страна, тоа е добро. Свесни сме дека е важно какви родители сме и дека можеме да направиме значителна штета со нашата негрижа или суровост. Но, од друга страна, создава нереални очекувања, што предизвикува чувство на вина („што правам погрешно?“) или паѓа врз грбот на децата кои „се виновни“ што не се онакви какви што мама и тато замислиле.

На пример, ако дете сака да чита книги и е од семејство што многу сака да чита книги, сите мислат дека тоа е исклучиво резултат на трудот на родителите, а никому не му паѓа на ум дека можеби едноставно го наследило од нив и дека тие не направиле ништо поинакво од илјадници други родители кои не успеале да го заинтересираат своето дете за читање. И кои се обвинуваат за својот неуспех. Или, уште полошо, ги обвинуваат своите деца.

Ни празен лист ни изгравирано во камен

Прашањето дали сме повеќе плод на нашите гени или на воспитувањето е предмет на постојана научна дебата, но некој консензус е дека односот најверојатно е „пола-пола“. Литературата е полна со неверојатни примери на идентични близнаци, разделени по раѓање и посвоени во различни семејства, кои пораснале во различни средини, а сепак покажуваат изненадувачки сличности во број на деца, партнери, професии, навики, дури и хобија.

Што значи ова „пола-пола“ за родителите?

Тоа значи дека децата не се раѓаат како празен лист на кој можеме да напишеме сè по наша волја, но не се ни како натпис изгравиран во камен на кој родителите немаат никакво влијание. Секое дете е уникатна комбинација на гени кои значително влијаат врз неговата личност, а кои различно се манифестираат во зависност од влијанието на околината.

На пример, идентични близнаци, разделени по раѓање и посвоени во различни семејства, покажале исти опсесивно-компулсивни црти, вклучувајќи потреба да ги мијат рацете „до крв“. Еден ја обвинил своето мајка за тоа, а другиот го обвинил екстремното опкружување. Вистината веројатно е дека екстремните средини само ја манифестирале веќе постојната генетска предиспозиција.

Не сите деца реагираат на педантни или неуредни родители со ист начин на однесување. Родителите знаат дека истиот пристап што функционирал кај првото дете, кај второто може да не дава резултат, и тоа не е поради тоа што „ги саботирале“ родителските обиди, туку затоа што генетската „лотарија“ донела различен темперамент.

Крајниот исход не е нешто што можеме само да го одлучиме, испланираме и реализираме. Децата наследуваат многу наши карактеристики, особено оние што нѐ нервираат, а не секогаш оние што сакаме и тогаш се случува обратната приказна: неуредно дете кое го излудува педантниот родител, и сонувач и романтик кој не може да биде сфатен од трезвени и совесни родители.

Дали тоа значи дека треба да се препуштиме на природата и да речеме „такво е какво што е“? Не. Не знаеме што сè може или не може нашето дете. Наше е да обезбедиме стимулирачка и поддржувачка средина, но и да прифатиме дека тоа не мора да биде пресудно.

Суровата вистина е дека децата често повеќе наликуваат на нас отколку на нашите желби.

Извор