Порано многу работи околу новороденчето се правеле со најдобра намера. Бебето се повивало цврсто, постојано носело ракавици, се облекувало во повеќе слоеви, често било поставувано во одредена положба и се сметало дека колку помалку мрда, толку подобро ќе си се намести. Денес знаеме повеќе. Развојот на бебето не се случува само додека расте и добива килограми. Во секој момент неговиот мозок учи преку движење, допир, вид, слух, положба на телото, контакт со родителот и слободно истражување. Затоа современиот пристап не е само „да го нахраниме, пресоблечеме и успиеме бебето“, туку да му создадеме средина во која неговиот мозок и тело можат природно да учат. Светската здравствена организација нагласува дека раното детство е период на исклучително брз развој и дека на детето му се потребни здравје, сигурност, исхрана, одговорна грижа и можности за учење уште од раѓање.

1. „Стави му ракавици за да не се изгребе“ – Ова е едно од најчестите стари уверувања. Рацете на новороденчето не се „само раце“. Тие се важен дел од неговото сензорно истражување. Бебето постепено учи:

• каде му се рацете;
• како да ги движи;
• како да ги приближи до устата;
•  како да го допре лицето;
• како да фати предмет;
• како да ја координира раката со видот.

Затоа, кога условите се безбедни, не е потребно бебето постојано да биде со покриени раце. Тоа не значи дека никогаш не смеат да се користат ракавички. Ако бебето се гребе или има медицинска причина, може да имаат практична функција. Но постојаното покривање на рацете не треба да биде автоматска навика. Сакаме бебето постепено да добива можност да ги открива сопственото тело и неговите можности.

2. „Повивај го скроз за да не се плаши“ – Цврстото повивање било традиционален начин за смирување на бебето. Но, бебето не треба цел ден да биде неподвижно. Нему му требаат моменти кога може слободно да ги движи рацете, нозете, главата и трупот. Особено е важно повивањето да не ги ограничува колковите и нозете во исправена и стегната положба. За спиење, ако се користи повивање, мора да се почитуваат правилата за безбедно спиење и да се прекине кога бебето покажува знаци дека почнува да се врти. А кога е будно и под надзор – слободното движење е развојна можност.

3. „Не оставај го на под – ладно е/валкано е“ – Всушност, подот може да биде едно од најдобрите „развојни игралишта“ за бебето. Не мислиме на ладен или нечист под, туку на чиста и безбедна површина, на пример, подлога. Таму бебето може да:

• ја крева главата;
• се потпира на рацете;
• ја префрла тежината;
• ја активира мускулатурата;
• го истражува просторот;
• учи да се врти;
• постепено да ползи.

СЗО препорачува кај бебиња кои сè уште не се подвижни најмалку 30 минути дневно поминати во положба на стомак додека се будни, распределени во повеќе кратки периоди. Не мора да биде 30 минути одеднаш. Многу кратки периоди во текот на денот се сосема во ред.

4. „Држи го само во една положба“ – Бебето не треба постојано да биде во креветче, релаксатор, транспортер, количка… Сите овие помагала имаат своја функција, но не треба да ја заменат слободната игра. СЗО особено нагласува дека малите деца треба да имаат можности за развојно соодветна, безбедна и пријатна физичка активност, а не прекумерно време поминато ограничени во седишта и други уреди.

5. „Не зборувај му – ништо не разбира“ – Ова е една од најголемите заблуди. Бебето можеби не разбира зборови како возрасен, но ги слуша гласот, ритамот, интонацијата и емоцијата.

Кога му зборуваме:„Еве ја мама.“ „Сега ќе те пресоблечеме.“„Каде ти се рачињата?“ ние не го „забавуваме“. Ние градиме основа за комуникација; внимание; слушна перцепција; разбирање ;социјална интеракција; подоцнежен говор.

6. „Не земај го веднаш – ќе се навикне на раце“ – Бебето не манипулира. Плачењето е неговата комуникација. Кога родителот одговара на плачењето, тој постепено му покажува:

„Кога имам потреба, некој ме слуша.“ – Тоа е основа на сигурноста и односот родител–дете.

Одговорната, топла интеракција и можностите за рано учење се централни во современиот пристап кон раниот развој.

7. „Мора да биде тивко додека спие“ – Бебето не мора да расте во апсолутна тишина. Нормалните звуци од домот не се непријател на развојот. Напротив, во будни периоди бебето може постепено да слуша: разговор; пеење; звуци од домот; различни гласови.

Секако, не значи намерно да го изложуваме на силна бучава.

8. „Не му требаат играчки – премало е“ – На новороденчето не му требаат десетици играчки. Му требаат едноставни сензорни искуства. На пример:

• лице на родителот;
• контрастни слики;
•  едноставна играчка;
• мека ткаенина;
• глас;
•  песничка;
• допир;
•  различни безбедни текстури.

Најдобрата „играчка“ во првите месеци е човечкото лице.

9. „Седни го бебето за да зајакне“

Не треба да го поставуваме бебето во седечка положба пред да биде развојно подготвено.

Развојот има своја логика – контрола на главата → контрола на трупот → префрлање тежина → вртење → седење → движење → стоење → одење. Не треба постојано да го „местиме“ бебето во позиција што уште не може само да ја постигне. Наместо тоа, му создаваме услови самото да ја открие.

10. „Одење се учи со држење за раце“ – Кога ќе дојде времето за вертикализација, важно е детето да има можност само да ја развива рамнотежата и контролата на телото. Возрасниот може да помогне, но целта не е да го „влечеме“ детето низ развојните фази. Целта е да му дадеме можност, а не да ја завршиме задачата наместо него.

Една од најважните реченици што секој родител треба да ги запомни е: „Не прави го за детето она што тоа веќе може да го направи само.“ Ако бебето може да ја помести раката – остави му простор. Ако може да ја сврти главата – дозволи му. Ако се обидува да дофати играчка – не ставај му ја веднаш в рака. Ако се обидува да се сврти – не врти го ти. Обидот е дел од учењето. Развојот не се купува, туку се создава преку интеракција.

Не е потребно родителот цел ден да „вежба“ со бебето. Не се потребни ни:

• форсирање
•  поставување во неприродни положби
• споредување со други бебиња
•  постојано коригирање
•  десетици играчки
•  целодневно стимулирање

Ни треба:

• слободно движење
• безбедна средина
• контакт со родителот
• разговор и пеење
• игра
• време на стомак
•  различни сензорни искуства
• следење на интересите на детето
•  време за одмор и сон
• набљудување на развојот.

Нашата задача не е да го „тренираме“ бебето да биде напредно.

Нашата задача е да му дадеме доволно простор, време, сигурност и љубов за само да го покаже својот потенцијал. Затоа што секое вртење, секое фаќање, секое гукање, секое гледање, секој обид за движење и секоја насмевка се дел од една поголема приказна: Бебето не само што расте, туку учи како да го користи сопственото тело, да го разбира светот и да комуницира со него.