Растот е сложен процес во кој се менуваат телесната маса, висината, обликот и пропорциите на телото. Основен предуслов за правилен раст е доброто здравје на детето. Додека акутните болести само привремено го забавуваат растот, хроничните заболувања можат да предизвикаат значителни, па дури и трајни нарушувања.

Кои фактори влијаат врз растот?

Брзината на растење и конечната висина зависат од низа меѓусебно поврзани фактори:

• Генетски потенцијал: висината на родителите ја одредува очекуваната висина на детето.
• Исхрана: неопходна е правилна и урамнотежена исхрана.
• Здравствена состојба: отсуство на долготрајни (хронични) болести.
• Емоционална средина: поволната семејна атмосфера е клучна за правилен развој.

Овие фактори се усогласуваат преку работата на ендокрините жлезди: хипофизата, штитната жлезда и надбубрежните жлезди. Тие лачат хормони кои го поттикнуваат растот на коските во должина и нивното созревање.

Следење и мерење на растот

Педијатрите користат стандардизирани табели и графикони (криви на растот) за да ја споредат висината на детето со неговите врсници.

• Телесна маса: Најдобро е да се мери наутро, со минимална облека. Во првата година масата е клучен показател за напредокот. Доенчето ја удвојува својата тежина до шестиот месец, а трипати повеќе ја зголемува тежината до крајот на првата година. Подоцна, тежината се набљудува во сооднос со висината преку индексот на телесна маса (BMI).
• Висина: До двегодишна возраст децата се мерат во лежечка, а потоа во стоечка положба.
  • Новороденче: просечна должина околу 52 см.
  • Прва година: детето расте околу 25 см.
  • Втора година: растот изнесува околу 12 см.
  • До пубертет: брзината на растот се стабилизира на 5 до 7 см годишно.

Висок раст

Најчеста појава е семејниот висок раст, каде што детето ги следи пропорциите на своите високи родители. Од друга страна, патолошкиот висок раст е резултат на засилена работа на жлездите или генетски аномалии и бара лекување на основната болест.

Низок раст

Момчињата почесто се јавуваат на преглед поради низок раст во споредба со врсниците.

• Природен (генетски) низок раст: Станува збор за деца кои природно растат побавно или имаат ниски родители. Кај нив не е потребна терапија.
• Недостиг на хормон за раст: Ваквите деца често имаат „куклен“ израз на лицето, мали дланки и стапала, а нивниот пубертет значително доцни. Овој недостаток денес успешно се лекува со соодветна хормонска терапија.

Како да препознаете отстапување?

Редовните прегледи се клучни. Доенчето се мери шест пати во првата година, двапати во втората, а потоа еднаш годишно до крајот на школувањето. Секое нагло забавување на растот или големо отстапување од вообичаената крива е сигнал за упатување кај детски ендокринолог.

Кога да се започне со лекување?

Успехот на лекувањето зависи од тоа колку рано е откриен проблемот. Доколку како родител забележите дека вашето дете е значително пониско од врсниците или престанало да расте со истото темпо како претходно, побарајте преглед кај педијатар без да го чекате следниот систематски преглед.

Извор