Родителите често погрешно го сфаќаат раниот развој, мислејќи дека детето треба да научи да чита уште на три години, а тоа може да остави долгорочни последици. Кога во домот ќе пристигне бебе, родителите будно го следат „календарот на развој“ – кога ќе се преврти, кога ќе ја фати играчката, кога ќе прооди. Но, додека физичкиот развој е лесно видлив, когнитивниот развој е посуптилен. Иако многу родители се воодушевуваат кога нивното двегодишно или тригодишно дете ги знае буквите, психологот Људмила Лопина објаснува зошто тоа не е толку „наивно“ и позитивно како што изгледа.

За сензитивните периоди во развојот

Постојат универзални сензитивни периоди кои се оптимални за развој на одредени вештини. На пример:

• До 2 години: период за перцепција на фини детали.
• До 4,5 години: моторички развој.
• До 5 години: развој на говорот.
• До 7 години: вештини за комуникација.

Ако се пропуштат претходните фази (како моториката и перцепцијата), подоцна „страда“ говорот, што доведува до проблеми во комуникацијата. Така, првачето доаѓа на училиште со лош говор и неразвиени социјални вештини, но затоа знае да чита и да собира. Проблемот е што детето не е научено како да учи бидејќи секоја фаза има своја специфична когнитивна задача.

Периодот од 2 до 3 години

На оваа возраст се развива перцепцијата на фини детали. Детето користи визуелно-активно размислување – тоа учи преку интеракција и манипулација со предмети. Детето удира, тркала, притиска и звучи, и како резултат на тоа ги разбира глаголите и почнува да зборува во фрази. Ако во оваа средина детето се среќава со симболи и букви како дел од играта, тоа е нормално. Но, тоа никако не значи дека треба да учи да чита.

Периодот од 3 до 4 години

Визуелно-активното размислување отстапува место на визуелно-фигуративното мислење. Во говорот се појавуваат придавките, а манипулацијата со предмети станува посложена – цртање, вајање и конструирање. Буквите можат да се бојат или вајаат како форми, но играта мора да остане примарна активност. Замената на играта со класично учење на оваа возраст е лоша идеја.

Периодот од 5 до 6 години

Дури на оваа возраст размислувањето е фигуративно и шематско, меморијата е насочена кон цел, а говорот е добро развиен. Ова е, всушност, најуспешниот период за почеток со учење на читањето.

Периодот од 7 години

На 7 години почнуваат да се формираат елементите на логичкото размислување, па поврзувањето на слоговите станува уште полесно и поприродно за детето.

Зошто „забрзаниот“ развој е опасен?

Раниот развој не е трка. Кога родителите предвреме го учат детето на вештини за кои не е зрело, тоа може да ги запомни информациите, но ги прескокнува претходните важни фази на учење. Ваквите деца често:

1. Се многу успешни во првите одделенија, но потоа нагло им опаѓа успехот.
2. Тешко го совладуваат градивото бидејќи нивната „намерна“ меморија е слаба.
3. Си играат на часовите затоа што возрасните прерано им ја одзеле играта и ја замениле со учење, па сега детето се обидува да го надомести тоа.

Вистинскиот ран развој подразбира поттикнување на мислењето низ секоја фаза, а не прескокнување на скалилата на природното созревање.

Извор