Кога ќе се роди бебе од кој било вид, тоа генерално е речиси подготвено за живот. Потребна му е мајката некое време, се разбира, не може да си обезбеди храна, птиците не можат да летаат, но сè на сè, овие мали животни ги имаат повеќето од своите физички функции веднаш по раѓањето. Па зошто човечките бебиња, потомците на луѓето кои се супериорни во однос на сите други видови на планетата, се толку беспомошни при раѓањето?

Кога ќе се роди бебе, тоа не може ништо да направи. Не може да ја држи својата глава, не може да ја регулира сопствената телесна температура или да се движи само многу месеци по раѓањето. Иако изгледа сосема нелогично, овој развој има логично објаснување на кое биолозите го фокусираат вниманието.

Може да се објасни вака: преку еволуцијата развивме големи мозоци, на кои им се потребни големи глави, додека истовремено развивме тесни карлици за исправено одење. Значи, каналот преку кој бебето доаѓа на свет е тесен, главата е голема, а тука е и фактот дека бебињата се раѓаат многу порано отколку што нормално би очекувале.

Човечките бебиња имаат најголеми мозоци во однос на големината на телото на нивната мајка од кој било примат. Поточно, при раѓањето, мозокот е веќе од 25 до 30 проценти од волуменот на возрасен човек, што е далеку повеќе од новороденчињата на повеќето цицачи. Сепак, во споредба со шимпанзата – чии новороденчиња се околу 40 проценти од големината на возрасен човек – луѓето се раѓаат во понезрела фаза од развојот на мозокот.

Со други зборови, ако гестациските периоди кај жените биле доволно долги за човечкото бебе да достигне невролошка зрелост слична на шимпанзото при раѓање, тогаш главата на бебето веројатно би била преголема за безбедно да помине низ карлицата на мајката. Затоа човечките бебиња се раѓаат порано – иако објаснувањето не е баш толку едноставно.

Беспомошноста на бебињата се компензира во првата година, кога бебињата растат брзо и многу брзо стекнуваат низа способности. Покрај големината на карлицата, се чини дека причина за пократката бременост би можело да биде и тоа што бременоста е метаболички „скапа“ за мајката. Значи, според некои ставови, раѓањето се случува кога енергетските потреби на фетусот го надминуваат она што мајката може безбедно да го обезбеди.

Но, друг факт е исто така многу важен за време на еволуцијата. Кога станува збор за човечки бебиња, некои од најважните невронски развојни пресвртници мора да се случат во богата социјална средина. Со други зборови, околината мора да влијае и врз развојот на мозокот на бебето и други важни работи. Затоа човечките бебиња не се одгледуваат исклучиво од нивните мајки. Ова воспитување – односно кога за детето се грижат татковци, баби и дедовци, браќа и сестри и други членови на околината, покрај самата мајка – било клучно за човечката еволуција. Она во што биолозите веруваат е дека бебињата се раѓаат толку беспомошни затоа што еволуцијата фаворизирала многу други особини:

-Големи мозоци
-Исправено одење
-Висока стапка на преживување на мајките
-Кооперативни социјални системи
-Продолжен период на учење.

Резултатот е вид чии новороденчиња не можат веднаш да одат, да јадат, па дури ни да ги држат главите сами. Сепак, истите тие новороденчиња на крајот учат јазик, математика, свират на инструменти и возат автомобили.

Автор: Наташа Крстичевиќ

Извор