Пубертетот е природен период на големи телесни промени низ кој секое дете минува со сопствено темпо. Британскиот педијатар и експерт за детски развој, професор Џејмс М. Танер, прв ги опишал овие видливи фази, кои денес се познати како Танерови стадиуми или скала на полова зрелост. Оваа скала служи како општ водич за процена на телесниот развој на адолесцентите, од првите хормонски промени до пoлното созревање.

Физичките промени најчесто започнуваат помеѓу 9-тата и 11-тата година од животот, но важно е да се знае дека почетокот и времетраењето не се исти кај сите.

Прв стадиум: телото се подготвува за пубертет

Првиот стадиум го опфаќа периодот пред да се појават надворешните знаци на пубертетот:

• Кај девојчињата: Овој период најчесто започнува по 8-мата година.
• Кај момчињата: Настапува по 9-тата или 10-тата година.
• Промени: Во оваа фаза нема видливи телесни промени. Мозокот испраќа сигнали до жлездите кои започнуваат да лачат хормони одговорни за понатамошниот развој.

Втор стадиум: појава на првите видливи знаци

Оваа фаза означува почеток на забележливите физички трансформации (обично меѓу 9-тата и 11-тата година кај девојчињата, односно околу 11-тата година кај момчињата):

• Кај девојчињата: Започнува растот на градите и се појавуваат првите срамни влакненца.
• Кај момчињата: Доаѓа до зголемување на тестисите и скротумот, а се појавуваат и првите срамни влакненца.

Трет стадиум: промените стануваат поизразени

Карактеристичен по интензивни телесни промени и забрзан раст (најчесто по 12-тата година кај девојчињата и околу 13-тата година кај момчињата):

• Кај девојчињата: Градите продолжуваат да се развиваат, срамните влакненца стануваат погусти, се појавуваат влакненца под мишките и првите акни. Се менува обликот на телото, особено во пределот на колковите и бутовите.
• Кај момчињата: Пенисот и тестисите продолжуваат да растат, гласот почнува да мутира (станува подлабок), се развива мускулната маса и може да се јават првите спонтани ноќни ејакулации.

Четврти стадиум: пубертетот е во полн ек

Во овој стадиум (околу 13-тата година кај девојчињата и околу 14-тата година кај момчињата) поголемиот дел од промените се јасни:

• Кај девојчињата: Градите добиваат позрел облик, срамните влакненца стануваат погусти, а кај повеќето се јавува и првата менструација. Наглиот раст во висина постепено се забавува.
• Кај момчињата: Продолжува развојот на пенисот, тестисите и скротумот, гласот станува стабилно подлабок, се појавуваат влакненца под мишките, а хормонските промени често доведуваат до појава на акни.

Петти стадиум: крај на телесниот развој

Петтиот стадиум ја претставува завршната фаза на пубертетот, која најчесто започнува околу 15-тата година од животот, кога телото достигнува речиси целосна физичка зрелост:

• Кај девојчињата: Репродуктивните органи се целосно развиени, менструалните циклуси стануваат поредовни, градите го добиваат конечниот облик, а срамните влакна добиваат распоред карактеристичен за возрасна жена.
• Кај момчињата: Пенисот, тестисите и скротумот достигнуваат големина на возрасен маж, се развиваат влакненца на лицето (брада/мустаќи), а многумина ја достигнуваат својата конечна телесна висина (иако развојот на мускулната маса може да продолжи).

Дополнителни промени: емоции, акни и потење

Покрај чисто физичкиот развој, хормонските осцилации носат и други придружни појави:

• Појава на акни и мозолчиња.
• Зголемено потење и поинтензивен телесен мирис.
• Чести промени во расположението, додека адолесцентите истовремено се приспособуваат на новото тело, новите емоции и социјалните предизвици.

Разликите во брзината на развојот се сосема нормални и не треба да бидат причина за грижа. Доколку сепак имате одредени сомнежи или загриженост околу темпото на развојот на детето, секогаш се препорачува консултација и разговор со матичниот педијатар.

Извор