Генетиката е толку сложена наука, па затоа прашањето што точно внуците наследуваат од бабата по мајка отсекогаш предизвикувало голем интерес. Дали некои карактерни особини, здравствени предиспозиции или физички карактеристики потекнуваат токму од неа? Науката потврдува дека генетиката функционира на многу покомплициран начин отколку што изгледа на прв поглед, но дека посебната врска меѓу бабата по мајка и внуците навистина има силна биолошка основа.

Генетската врска меѓу бабата по мајка и детето

Бабата по мајка е директно поврзана со детето преку својата ќерка, односно мајката на детето. Тоа значи дека генетскиот материјал се пренесува во чекори, но сепак останува дел од истиот семеен синџир.

Секое дете добива точно 50 % од својата ДНК од мајката, а бидејќи мајката наследила половина од својата генетика од сопствената мајка, тоа значи дека околу 25 % од вкупниот генетски материјал на детето индиректно потекнува токму од бабата по мајка.

Митохондријална ДНК: специјална „женска линија“ на наследување

Еден од најфасцинантните облици на наследување во биологијата е поврзан со таканаречената митохондријална ДНК. За разлика од другиот генетски материјал, оваа ДНК се пренесува исклучиво од мајката на детето, без никакво мешање со татковите гени.

Бидејќи мајката ја добила својата митохондријална ДНК од својата мајка, оваа моќна „женска линија“ нераскинливо ги поврзува бабата по мајка, мајката и детето низ генерациите. Митохондријалната ДНК е одговорна за производство на енергија во клетките, па затоа во науката често се поврзува со предиспозиции за одредени метаболички карактеристики и здравствени состојби.

Х-хромозомот и специфичните карактеристики

Уште еден клучен фактор во оваа приказна е Х-хромозомот. Жените имаат два Х-хромозоми (ХХ), додека мажите имаат еден Х и еден Y (ХY) хромозом. Мајката секогаш пренесува еден од своите два Х-хромозоми на детето, а тој хромозом многу често ги содржи токму гените што таа ги наследила од својата мајка.

Поради ова, одредени физички или здравствени карактеристики поврзани со Х-хромозомот можат многу поизразено да се забележат преку линијата на бабата по мајка. Ова е особено интересно кај машките деца, кои својот единствен Х-хромозом секогаш го добиваат исклучиво од мајката.

Дали се наследуваат карактерот и однесувањето?

Кога станува збор за темпераментот, интелигенцијата, карактерот или начинот на однесување, науката јасно нагласува дека не постои еден единствен „ген за личност“.

Иако детето може да има исти гестови, слична смисла за хумор или талент како бабата, овие особини секогаш се развиваат како сложена комбинација од генетската база и околината, воспитувањето и емоционалната поврзаност во текот на растењето. Сепак, свесноста за овие биолошки врски само ни потврдува колку е посебно местото на бабата по мајка во животот на секое дете.

Извор