Зошто плацентата е всушност дел на таткото?
Иако плацентата (постелката) се развива во матката на жената, современите истражувања во генетиката, еволутивната биологија и епигенетиката ја менуваат оваа слика. Развојот, структурата и агресивниот раст на плацентата се примарно водени од гените што бебето ги наследило од таткото. Поради ова, во научните кругови сè почесто се вели дека плацентата, во функционална смисла, е всушност дел на таткото.
Како настанува плацентата?
Доказ дека овој орган не настанува од ткивото на мајката наоѓаме на самиот ембриолошки почеток:
- По оплодувањето, јајце-клетката се дели и ја формира бластоцистата.
- Оваа рана структура има внатрешна маса (од која се развива фетусот) и надворешен слој наречен трофобласт.
- Токму од трофобластот директно се развива плацентата.
Бидејќи фетусот и плацентата делат ист геном, таа наследува половина материјал од мајката, а половина од таткото. Клучот е во тоа чии гени се активни во неа.
Теорија на родителски конфликт: ГАС и КОЧНИЦА
Преку механизмот наречен генетско втиснување, гените на едниот родител во плацентата се свесно „замолчени“, додека на другиот се активираат. Оваа поделба се објаснува преку еволутивната биохемиска стратегија:
- Гените на таткото (ГАС): Нивната цел е да му обезбедат на бебето што повеќе ресурси за да порасне големо и силно. Овие гени ја програмираат плацентата агресивно и ефикасно да црпи хранливи материи и кислород од организмот на мајката.
- Гените на мајката (КОЧНИЦА): Организмот на мајката природно има потреба економично да ја троши енергијата за да го зачува своето здравје и за идни бремености. Затоа, мајчините гени служат како кочница која одржува рамнотежа и го штити нејзиното тело од преголемо исцрпување.
Зошто таткото мора да се грижи за своето здравје пред зачнувањето?
Бидејќи машките гени целосно го диктираат раното всадување на плацентата во ѕидот на матката и формирањето на нејзините крвни садови, навиките на мажот пред зачнувањето директно влијаат врз нејзината функција:
- Никотин и алкохол: Хроничниот стрес од цигари и алкохол кај мажот ги оштетува гените одговорни за развој на крвните садови во постелката, што подоцна во бременоста може да доведе до слаб проток на кислород до бебето.
- Дебелина кај мажот: Вишокот килограми и метаболичкиот синдром кај таткото ја намалуваат способноста за правилно всадување на плацентата, со што парадоксално се зголемува ризикот мајката да развие опасна прееклампсија (висок притисок во бременоста).
- Токсини од околината: Изложеноста на отрови ја оштетува спермата, што може да создаде абнормална структура на плацентата и да доведе до рани абортуси.
