Капењето и играта во плитките води се омилениот дел од летувањето, но морското дно крие жители кои брзо можат да го прекинат безгрижниот одмор. Убодите од морски ежови, изгорениците од медузи или контактот со отровни риби спаѓаат во најчестите летни незгоди. Иако ваквите ситуации се болни и предизвикуваат паника кај децата (но и кај родителите), брзата и правилна реакција спречува посериозни последици.

Морски опасности според дестинациите

Црна Гора и Хрватска (Јадранско Море)

Јадранското Море е исклучително безбедно, но неговите карпести плажи бараат претпазливост.

• Морски ежови: Тие се индикатор за чиста вода и најчесто се наоѓаат на карпесто дно. Блиската средба со нив е речиси неизбежна доколку детето трча по камењата без обувки за вода.
• Медузи и морски саси (анемони): Повремено се случува наезда на медузи, меѓу кои најпозната е морската месечина (Pelagia noctiluca), чиј допир е исклучително болен. Морските саси, кои наликуваат на растенија, се наоѓаат на карпите во плитките води и предизвикуваат остри изгореници слични на оние од коприва.
• Риба пајак (морски змеј): Ова е најопасната риба на Јадранот. Се закопува во песокот во плитките води, па до убод најчесто доаѓа кога случајно ќе се згазне на неа. Нејзиниот отров предизвикува силна, пулсирачка болка која се шири.

Грција (Јонско и Егејско Море)

• Риба пајак: Слично како и во Хрватска, присутна е на песочните плажи каде што децата најчесто си играат.
• Риба зајак (и четиристолпка): Оваа инвазивна верзија е многу присутна во Грција. Додека некои подвидови предизвикуваат болен убод, таканаречената „фугу“ риба зајак содржи смртоносен отров (тетродотоксин) во своите органи. Важно е да се нагласи: оваа риба нема да ве нападне во вода, но во никој случај не смее да се јаде, ниту нестручно да се подготвува бидејќи нејзиниот отров не се уништува со варење или печење.
• Морски ежови и медузи: Каде што има карпи, има и ежови, особено на поскриените плажи. Ветровите и струите често ги носат медузите близу брегот, а во зависност од сезоната, може да се појават и т.н. компас-медузи чии изгореници се многу непријатни.

Турција (Медитерански и Егејски брег)

• Медузи, морски саси, риба пајак и риба зајак: Поради специфичната клима и топлината на морето, средбите со медузи се можни, а песочните плажи на Турција исто така се дом на опасната риба пајак.

Египет (Црвено Море)

Црвеното Море е тропски рај, но коралните гребени бараат строго носење обувки за пливање и правилото: „гледај, но не допирај“.

• Риба камен и риба лав: Рибата камен е мајстор за камуфлажа и изгледа буквално како парче карпа, додека рибата лав е препознатлива по раскошните перки. Двете имаат исклучително силен отров во боцките и бараат итна медицинска помош.
• Огнени корали: Допирот на овие специфични корали предизвикува интензивна болка, исип и плускавци.
• Морски ежови (со долги боцки): Ежовите во Црвеното Море имаат значително подолги и покршливи боцки од оние на Медитеранот, па полесно се кршат и потешко се вадат.

Прва помош на плажа: Што треба да направите?

1. Убод од морски еж

• Без паника и без притискање сосила: Не обидувајте се да ги истиснете боцките на самата плажа бидејќи се кршливи и лесно пукаат под кожата.
• Топла вода и оцет: Потопете ја ногата во топла вода. Облогите од оцет помагаат да омекне калциум карбонатот од боцките, па тие полесно излегуваат на површината.
• Пинцета и дезинфекција: Извлечете ги боцките со стерилна пинцета. Местото на убодот дезинфицирајте го, а ако боцката е длабоко под кожата, посетете лекар.

2. Изгореница од медуза или морска саса

• Само морска вода: Местото на изгореницата исплакнете го со обилна количина морска вода. Обичната вода ќе ја влоши болката!
• Отстранување на пипалата: Парчињата од пипалата внимателно истругајте ги со пластична картичка или извадете ги со пинцета.
• Ублажување на болката: Ставете ладна облога. Откако кожата ќе биде исчистена, може да се нанесе крем на база на антихистаминик (во консултација со фармацевт). Митот за уринирање врз изгореницата е неточен и може да предизвика инфекција.

3. Убод од отровна риба (риба пајак, скорпија, риба лав, каснување од риба зајак)

• Топлината е клучот: Отровите од овие риби се термолабилни (се разградуваат на високи температури). Местото на убодот што е можно побрзо потопете го во врела вода (од 40 до 45 Целзиусови степени, колку што може да издржи човекот без да се изгори) во траење од 30 до 90 минути. Болката драстично ќе се намали.
• Итно кај лекар: По почетниот третман со топла вода, задолжително посетете ја најблиската амбуланта за процена за понатамошна терапија (тетанус, антибиотик).

Без паника, морето сѐ уште е безбедно

Иако списокот на овие морски жители може да звучи малку застрашувачки, важно е да се нагласи најбитната фактичка состојба: ваквите средби се многу ретки. Милиони семејства секоја година летуваат на Медитеранот, Јадранот и Црвеното Море без ниту едно непријатно искуство.

Морските суштества не ги напаѓаат луѓето, убодите и изгорениците се случуваат исклучиво случајно, најчесто кога децата или возрасните во игра ќе згазнат на нив во плитките води. Животните на тој начин само се бранат. Со малку претпазливост и едноставна превенција, како што е задолжителното носење обувки за вода на карпести и непознати плажи, ризикот го сведувате на апсолутен минимум.

Извор