Родителството е полно со ситуации околу пари – од подарок за роденденот од баба и дедо, автомат за гуми за џвакање во продавницата за храна, па сè до скапа маица за која вашето дете тврди дека „сите ја имаат“. Џепарлакот може да биде корисна алатка за учење практични вештини како што се штедење, трошење и давање, но не е магично стапче и не е задолжителен.

Ако размислувате да воведете џепарлак, овие пет прашања можат да ви помогнат да најдете решение што функционира за вашето семејство. Тие ќе ви помогнат да разјасните што сакате да научат вашите деца, што е реално да се очекува и како да се одржи позитивен став.

Кои лекции за парите сакате да ги пренесете?

Џепарлакот најдобро функционира кога има јасна цел. За шестгодишно дете, тоа може да биде вежбање одложено задоволување и основи на штедењето. За дете пред пубертет, целта може да биде планирање мал буџет за сопствените желби, како што се грицки или купување видеоигри.

Тинејџер може да вежба следење на трошоците или управување со дел од својата заработка. Кога однапред ќе поставите цел, џепарлакот е помалку веројатно да стане само уште една неделна награда, а разговорите за пари ќе бидат помирни. На пример, може да му кажете на вашето дете: „Во нашето семејство парите служат за одредена цел. Твојот џепарлак ти помага да вежбаш штедење, трошење и давање.“

Дали вашето дете е подготвено да управува со пари?

Подготвеноста не е само прашање на возраст. Размислете дали вашето дете може да следи едноставни рутини, да се справи со разочарувањето и да се сети каде ги оставило работите. Ако вашето дете е многу импулсивно или неговите вештини за планирање и самоконтрола сè уште се развиваат, започнете со помали количини и постепено зголемувајте ги.

Многу педијатри и психолози препорачуваат приспособување на очекувањата на развојната возраст на вашето дете, така што тоа ќе се чувствува способно, а не преоптоварено. Започнете со мала сума и секогаш исплаќајте ја истиот ден од неделата. Можете да користите проѕирни тегли или одделни дигитални „касички“- за штедење, трошење и давање – за да можат децата да го видат својот напредок.

Каков модел на џепарлак е вистинскиот за вашето семејство?

Не постои единствена формула. Некои семејства избираат износ што одговара на возраста на детето, на неделно ниво. Други поставуваат фиксен износ што се вклопува во домашниот буџет. Исто така, постојат и такви што претпочитаат месечен џепарлак за детето да се навикне на месечниот ритам на трошоци.

Најдобриот модел е оној што можете да го спроведувате доследно без стрес и кој го одразува она што сакате да го нагласите – дарежливост, планирање или внимателно трошење. Можете да му објасните на вашето дете: „Нашиот буџет дозволува 8 евра неделно. Ќе го поделиме ова на 4 евра за трошење, 3 за штедење и 1 за давање. За три месеци можеме да видиме дали нешто треба да се промени.“

Поврзување на џепарлакот со домашните работи или не?

Ова е темата што предизвикува најголема дебата. Некои родители го поврзуваат џепарлакот со специфични задачи за да ги научат децата дека парите се заработуваат преку работа. Други ги сметаат домашните работи за дел од семејниот живот и го чуваат џепарлакот одвоено. И двата пристапа можат да функционираат.

Ако го поврзувате џепарлакот со домашните работи, однапред договорете се што се случува кога домашните работи не се завршени. Ако го чувате одвоено, сепак можете да понудите да платите за повремени домашни работи што не се потребни. Можете да кажете: „Сите работиме домашни работи затоа што сме тим. Твојот џепарлак служи за учење за парите. Ако сакаш да заработиш дополнителни пари, еве листа со домашни работи што може да ги правиш за одредена цена.“

Како да поставите граници и да го следите напредокот?

Џепарлакот најдобро функционира со јасни граници. Одлучете кои трошоци ќе ги покриете вие, а кои вашето дете. Помладите деца можат да го користат својот џепарлак за мали купувања во продавницата, додека постарите деца можат да го користат за да платат за грицки или додатоци за видеоигри. Тинејџерите можат да преземат трошоци за филмови, превоз или дел од облеката.

Следењето е важно, без разлика дали користите тетратка или апликација контролирана од родители. Кратките, редовни разговори им помагаат на децата да размислат за своите одлуки, да учат од грешките и да планираат однапред.

Што ако џепарлакот не е за вашето семејство во моментов?

И тоа е сосема легитимен избор. Сè уште можете да ги научите вашите деца на финансиска писменост. Вклучете ги во споредување цени во продавницата, дајте им задача да направат список за купување во рамките на одреден буџет, или следете ги заштедите што ги правите. Можете, исто така, да им дадете „мини буџет“ за посебни пригоди, како што се роденденска забава или училиштен базар. Целта не е совршенство, туку вежбање, разговор и поврзување.

Извор