Училишната средина претставува важен социјален простор во кој учениците ги развиваат своите комуникациски вештини, вредности и начини на однесување. Во текот на секојдневната интеракција помеѓу учениците, но и во односите ученик–наставник, често се појавуваат конфликти кои бараат соодветно решавање. Меѓутоа, во одредени ситуации може да се забележат модели на однесување кои не придонесуваат за решавање на конфликтот, туку напротив, го усложнуваат. Еден таков модел е DARVO (Deny, Attack, Reverse Victim and Offender), кој претставува форма на психолошка манипулација.

DARVO моделот се карактеризира со три последователни фази. Најпрво, лицето го негира своето однесување или одговорноста за настанот, со што се обидува да ја минимизира или целосно да ја отфрли ситуацијата. Потоа следува напад кон другата страна, при што се користат обвинувања, критики или омаловажување со цел да се намали кредибилитетот на лицето кое укажува на проблемот. Во последната фаза доаѓа до замена на улогите, при што сторителот се претставува како жртва, а вистинската жртва се позиционира како виновник. Овој процес создава конфузија и ја отежнува објективната процена на ситуацијата.

Во училишната средина DARVO моделот може да се препознае преку однесување на ученици кои упорно негираат несоодветни постапки, ја префрлаат вината врз други ученици или реагираат со напад кога ќе бидат соочени со критика. Дополнително, тие често се обидуваат да се прикажат како оштетени, иако нивното однесување било причина за конфликтот. Ваквите ситуации може да се појават во различни контексти, како што се вербални расправии, нарушување на дисциплината или меѓусебни недоразбирања.

Влијанието на DARVO моделот врз учениците може да биде значително. Учениците што се во улога на жртви може да развијат чувство на неправда, несигурност и намалена самодоверба. Истовремено, ваквиот модел придонесува за нарушување на односите во одделението и создавање негативна училишна клима. Наместо отворена и искрена комуникација, се создава атмосфера на недоверба и избегнување на одговорноста.

Улогата на наставниците и стручната служба е клучна во препознавањето и справувањето со ваквите појави. Потребно е внимателно следење на однесувањето на учениците, објективно согледување на ситуациите и навремена реакција. Преку едукација, разговор и поддршка, учениците може да се насочат кон развивање одговорност за сопствените постапки и градење здрави комуникациски односи.

Со оглед на наведеното, препознавањето на DARVO моделот во училишната средина има особено значење. Навремената интервенција и соодветниот пристап од страна на наставниците и стручните лица може да придонесат за намалување на негативните ефекти и за создавање безбедна, поддржувачка и праведна средина за сите ученици.

Автор: Стефанија Георгиев, лиценциран психолог