Воспалението на белите дробови кај децата (пневмонија кај деца) е инфекција на белодробниот паренхим со разни микроорганизми (најчесто вируси и бактерии).

Пневмонија кај деца – симптоми

Како да препознаете пневмонија кај децата? Кога мислиме на пневмонија, мислиме на продуктивна кашлица, треска, болки во стомакот, губење на апетитот или повраќање. Кашлицата кај децата, болката во градите и отежнатото и брзото дишење може да се појават само во подоцнежна фаза од болеста.

Тежината и видот на симптомите зависат од самата причина, па затоа разликуваме неколку видови пневмонија кај децата – бактериска, атипична и вирусна пневмонија кај децата. Исто така, ќе опишеме и пневмонија кај новороденчиња особено поради нејзините особености.

Главната задача на лекарот е да утврди дали пневмонијата е вирусна или бактериска бидејќи третманот е многу различен. Антибиотиците ќе помогнат против бактериите, но тие не се корисни против вирусите и дури можат да му наштетат на детето со убивање на добрите бактерии во телото.

Многу билни препарати можат да помогнат во олеснувањето на кашлањето и чистењето на белите дробови. Не е добра идеја да се користат сирупи против кашлица ако детето кашла бидејќи кашлањето е одбранбен механизам за чистење на белите дробови. Целосно закрепнување од пневмонија во развиените земји се очекува кај секое дете, додека во неразвиените земји пневмонијата е висока на скалата на смртност кај децата под петгодишна возраст.

Кога станува збор за пневмонија кај деца, може да се очекуваат последици и компликации кај децата што страдаат од други сериозни и хронични заболувања.

Пневмонија кај деца – причина, преваленција и пренос

Светската здравствена организација проценува дека во развиените земји едно од 20 деца развива пневмонија секоја година, а 1-4 од 1.000 деца под петгодишна возраст бараат хоспитализација. Повеќе од два милиони деца секоја година умираат од пневмонија. Оваа висока стапка на смртност е типична за земјите во развој, додека смртните случаи се ретки во развиените земји. Околу 19 % од сите смртни случаи кај деца под петгодишна возраст се предизвикани од пневмонија.

Ризик-фактори за развој на пневмонија се:

-возраст помала од пет години
-недоење
-неисхранетост
-ниска родилна тежина (помала од 2.500 грама)
-загадување на воздухот
-пушење од страна на родителите
-недостиг на цинк
-астма
-бронхопулмонална дисплазија
-бронхиектазии
-цистична фиброза
-конгенитални срцеви мани
-гастроезофагеална рефлуксна болест (ГЕРБ)
-нарушувања на имунолошкиот систем
-невромускулни заболувања.

Повеќе од 90 % од детската пневмонија е предизвикана од вируси, а најчестото време на појава е во зимските и пролетните месеци.

Најчестите причини за пневмонија кај децата се:

Инфекцијата најчесто се пренесува преку вдишување инфицирани аеросоли (мешавина од воздух и капки произведени со дишење, зборување, кашлање, кивање итн.). Дали ќе се развие пневмонија или не, зависи од односот на вирулентност и количината на проголтани микроорганизми што влегуваат во долниот респираторен систем, како и од одбранбените механизми и имунитетот на детето.

Големината на вдишаните честички влијае врз местото на инфекцијата во респираторниот тракт. Поголемите честички се сместуваат во бронхијалната мукоза, каде што можат да предизвикаат бронхитис и, со понатамошно ширење на воспалението, можат да доведат до бронхопневмонија. Помалите честички директно стигнуваат до алвеолите и предизвикуваат лобарна пневмонија.

Вирусна пневмонија кај децата обично е резултат на ширење на инфекцијата од горниот респираторен тракт. Малиот дијаметар на дишните патишта кај малите доенчиња ги прави особено подложни на тешки инфекции. Вирусна инфекција на белите дробови ја нарушува функцијата на белите дробови и може да го фаворизира развојот на секундарна бактериска пневмонија.

Видови и симптоми на пневмонија кај деца

Типична бактериска пневмонија кај деца

Карактеристика на типичната бактериска пневмонија е ненадејниот и насилен почеток на болеста кај претходно здраво дете. На пневмонијата често ѝ претходи вирусна инфекција на горниот респираторен тракт. Најчеста причина за типична бактериска пневмонија кај децата е Streptococcus pneumoniae (пневмокок).

Првите симптоми на пневмонија се неспецифични:

-треска
-повраќање
-губење на апетитот и потреба за течности
-летаргија и апатија
-дистензија на абдоменот (надуеност)
-болка во стомакот
-брзо дишење (тахипнеа).

Кога станува збор за пневмокок, симптомите се продуктивна кашлица, отежнато дишење (диспнеа) и болка во градите. За разлика од возрасните, респираторните симптоми кај децата можат да бидат многу суптилни, покриени со општите или абдоминалните симптоми споменати погоре.

Кога станува збор за бактериска пневмонија, генерално се очекува закрепнување во рок од 10 дена без компликации кај претходно здрави деца.

Кога станува збор за бактериска пневмонија, последиците, односно компликациите можат да бидат:

-плеврит (воспаление на плевралната мембрана)
-плеврален емпием (гној во плевралниот простор)
-белодробен апсцес (собирање гној).

Атипична бактериска пневмонија кај деца

Овие форми на бактериска пневмонија се јавуваат почесто кај деца од предучилишна и училишна возраст. Главните карактеристики на атипичната бактериска пневмонија се сезонска дистрибуција, тенденција за создавање епидемии и ретки компликации и хоспитализации. Атипичната бактериска пневмонија обично се развива постепено, во текот на 2-3 недели. Болеста започнува со појава на општи симптоми – треска, главоболка, болка во мускулите, дијареја и општа слабост (почеток на пневмонија кај деца). Понекогаш пневмонија е можна и кај деца без треска. Со развојот на болеста, се јавуваат и респираторни проблеми:

-диспнеа, отежнато дишење
-болка во градите кај децата
-течење на носот
-болно грло
-сува кашлица кај децата
-„свирење“ при дишење.

Пневмонијата предизвикана од атипични бактерии е обично лесна болест со добра прогноза, кај која клиничкиот тек е поблаг отколку кај оние предизвикани од вистински бактерии.

Вирусна пневмонија кај деца

Вирусните пневмонии обично имаат благ клинички тек и многу луѓе дури и не знаат дека имале вирусна пневмонија. Една од најчестите причини за оваа група пневмонии е респираторниот синцицијален вирус (RSV). Болеста започнува со инфекција на горниот респираторен тракт – настинка и болно грло, и постепено се влошува. Постои покачена телесна температура, сува кашлица и брзо и тешко дишење. Можни симптоми вклучуваат повраќање и дијареја. Понекогаш е можна и пневмонија без треска.

Природен лек за пневмонија кај деца

Природниот третман е доволен бидејќи антибиотиците не се ефикасни против вирусите (пневмонија кај деца – антибиотик). Лекувањето се спроведува со одмор и намалување на температурата. За сува кашлица, сируп за кашлица може да се користи за ублажување на кашлицата, додека за продуктивна кашлица, неговата употреба не се препорачува.

Симптоми на пневмонија кај бебиња

Раните симптоми на пневмонија кај бебињата обично се неспецифични и вклучуваат:
-тешкотии при хранење
-слабо цицање
-раздразливост
-цијаноза
-термолабилност (кај новороденчиња пневмонијата често се јавува без треска или со ниска телесна температура).

Како што напредува инфекцијата на белите дробови, знаците на диспнеа кај бебињата стануваат поочигледни:

-тешкотии при дишење
-забрзано дишење
-користење на меѓуребрените мускули за време на дишењето
-ретракција на југуларната вена за време на дишењето (просторот помеѓу двете клучни коски)
-ширење на ноздрите
-ритмично кимање со главата
-тивко стенкање
-спротивно движење на градниот кош и абдоминалната празнина за време на дишењето.

Како да се препознае пневмонија кај деца?

За правилна дијагноза се неопходни детална анамнеза и клинички преглед на детето. Се анализираат сите карактеристични симптоми и се врши аускултација на белите дробови (слушање на белите дробови со стетоскоп). Се зема крвен примерок за крвна слика и се испитуваат параметрите на воспалението – број на леукоцити, број на неутрофили, Ц-реактивен протеин (CRP), седиментација и прокалцитонин. Параметрите на воспаление му помагаат на лекарот да одлучи за третман, т.е. дали пневмонијата е вирусна или бактериска, и да ја следи динамиката на болеста.

Понекогаш се зема и крвен примерок за хемокултура – крвен тест за микроорганизми. Ако детето кашла, може да се земе спутум за микробиолошка анализа.

Третман

Изборот на третман се базира на процена на клиничките, лабораториските и радиолошките параметри, заедно со податоците за фреквенцијата на поединечните микроби на одредена возраст на детето. Овој вид третман се нарекува емпириски третман, воден од искуството на лекарот. Првиот избор во третманот на деца е антибиотикот амоксицилин. Амоксицилинот е ефикасен против повеќето причинители на пневмонија. Макролидите (како што е азитромицинот) се препорачуваат во случаи кога клиничката слика сугерира атипична бактериска пневмонија. Макролидите се додаваат во терапијата ако нема одговор на емпириската терапија од прва линија.

Третманот на пневмонија може да се забрза со други препарати. За продуктивна кашлица се дава експекторанс сируп, а за сува кашлица се дава сируп против кашлица. Аналгетици се користат за контрола на болката и намалување на телесната температура. Одмор, висококалорична исхрана богата со витамини и доволен внес на течности се неопходни за детето да закрепне од пневмонија.

Терапијата со антибиотици се спроведува 7-10 дена кај некомплицирани случаи и 14-21 ден кај комплицирана пневмонија.

Причините за болничко лекување на деца со пневмонија се за:

-бебиња помали од шест месеци
-сериозно болно дете
-ниски нивоа на кислород во крвта
-апнеа (прекинување на дишењето за време на спиењето)
-ослабен вроден или стекнат имунитет
-дехидратација
-слаб одговор на орални антибиотици
-одбивање течности или храна
-пневмонија со компликации
-некооперативен пациент/родител.

Автор: д-р Антонија Мишковиќ

Извор