– Дали може да одиме во Дизниленд?
– Не, не можеме да си го дозволиме тоа.
Ако овој разговор ви звучи познато, тоа е затоа што секое дете порано или подоцна ќе посака нешто што е надвор од семејниот буџет. Штом ќе тргнат на училиште, децата стануваат свесни за патувањата, играчките и искуствата што ги имаат другите семејства, па така се појавуваат и нереални желби. Но, автоматскиот одговор „не можеме да си го дозволиме тоа“ може да биде штетен, предупредува финансискиот психолог Бред Т. Клонц.
Зошто оваа фраза не е добра идеја?
Првата причина е што најчесто не е целосно точна, а децата го чувствуваат тоа. Реално, освен ако детето не бара приватен авион, веројатно би можеле некако да го финансирате тоа: со кредит, продажба на нешто, користење кредитна картичка или дополнителна работа. Затоа, „не можеме да си го дозволиме“ често всушност значи „не сакаме да ги потрошиме парите на тоа“, што е голема разлика.
Создавање менталитет на беспарица
Замислете дете на кое никогаш не му дозволувате слатки. Што е најверојатно да се случи кога ќе порасне? Ќе претера со шеќерот. Со парите е слично. Ако детето постојано расте со порака дека „никогаш нема доволно пари“, може да го вгради тоа чувство длабоко во себе. Кога подоцна ќе добие пристап до кредитни картички и заеми, емоционалната реакција често е: „Сега конечно можам да имам сè што порано не можев.“ Ова често води кон прекумерно трошење, долгови и долгорочен финансиски стрес.
Пропуштена можност за важна лекција
Кога детето ќе побара нешто скапо, тоа е одлична можност за учење. Наместо да го прекинете разговорот, објаснете зошто одредени трошоци не се дел од семејниот буџет, за што штедите и зошто долгорочните цели се поважни од моменталните желби.

Можете да им објасните како прекумерното трошење на автомобили или одмори доведува многу луѓе во финансиски проблеми, а и зошто трпението и одложеното задоволство се важни животни вештини. Ако, пак, барањето е сосема нереално, на пример, остров на Карибите, искористете го тоа како повод за разговор за претприемништво и големи соништа.
Што да кажете наместо оваа фраза?
Истражувањата покажуваат дека децата кои подоцна стануваат финансиски одговорни возрасни доаѓаат од семејства во кои за парите се зборувало отворено. Наместо „не можеме да си го дозволиме“, обидете се со: „Можеме да си го дозволиме, но одлучивме парите да ги потрошиме на други работи, а еве зошто.“
Потоа објаснете ги вашите приоритети. Можеби отплаќате долг, штедите за купување стан/куќа, вложувате за пензија или сте одлучиле да работите помалку за да поминувате повеќе време заедно. Споделете ги семејните финансиски вредности и објаснете што ви е најважно. Ваквите разговори му помагаат на детето да изгради здрав однос кон парите, не врз основа на срам или чувство на недостиг, туку врз основа на разбирање и свесен избор.